Wybór nieruchomości
Punktem wyjścia przy zakupie nieruchomości we Włoszech jest wybór odpowiedniej oferty. Choć ogólnodostępne portale przedstawiają z pozoru dość bogatą ofertę, wybór nie jest prosty z kilku przyczyn: zamieszczone zdjęcia czy nagrania video nie zawsze w pełni odzwierciedlają faktyczny stan nieruchomości, opisy nie zawsze są precyzyjne i wyczerpujące, często nawiązanie kontaktu z oferentem – w znakomitej większości przypadków pośrednikiem – nie jest proste głównie ze względu na barierę językową. Jeśli już jednak uda nam się wybrać odpowiednią ofertę/y, warto – a nawet należy – udać się na miejsce i skonfrontować nasze wyobrażenia, wyrobione w głównej mierze na podstawie zdjęć i opisu zamieszczonych w sieci, z rzeczywistością. Jako że czas to pieniądz, a podróż do Włoch również kosztuje, dobrym pomysłem jest wybór kilku ofert, np. trzech – czterech, i przeprowadzenie wizji lokalnej kilku nieruchomości podczas jednego pobytu. Co do zasady włoscy pośrednicy w obrocie nieruchomościami nie mają problemów z udostępnianiem lokali także cudzoziemcom, chociaż należy pamiętać, że bariera językowa czasem może utrudnić swobodną komunikację.
Północ czy południe

Widok na Riwierę Liguryjską z niepowtarzalnym błękitem Morza Liguryjskiego
Z punktu widzenia Polaka, który chce nabyć mieszkanie czy dom we Włoszech istotny element stanowi jego położenie. Zasadnicze pytanie, na które należy sobie odpowiedzieć brzmi: czy chcemy móc dojechać do naszego domu we Włoszech samochodem czy też wyłącznie samolotem? Jeśli to pierwsze – wówczas trzeba skupić się na Północnych Włoszech, rozważając na przykład takie regiony jak Friuli Wenecja Giulia (z pięknymi miejscowościami położonymi nad Adriatykiem jak np. Lignano – Sabbiadoro) czy Wenecja Euganejska (Bibione czy Jesolo). Jeśli jesteśmy gotowi nadrobić trochę drogi, bardziej na zachód znajdziemy region Włoch, który w latach sześćdziesiątych przeżywał szczyt popularności i przyciągał śmietankę towarzyską z całego świata, czyli Ligurię. Liguria wyróżnia się pięknymi i czystymi plażami – w corocznych rankingach na plaże o najczystszej wodzie we Włoszech Liguria zwycięża lub plasuje się na podium. Podzielona na dwie części: wschodnie wybrzeże zwane Levante i zachodnie – Ponente, znana jest z takich nadmorskich miejscowości jak Portofino, Santa Margherita Ligure czy Rapallo – położonych na wschodnim wybrzeżu, czy też Sanremo, Varazze, Finale Ligure – położonych na wybrzeżu zachodnim, skąd już tylko rzut beretem do Francji. Jeśli jednak podróże samolotem nie stanowią dla nas przeszkody, warto rozważyć piękne włoskie wyspy, czyli Sycylię i Sardynię. Oprócz kwestii czysto geograficznej, różnica pomiędzy północą a południem Włoch przejawia się w bardzo wielu obszarach takich jak gospodarka, poziom usług, styl życia czy nawet język (na Południu wciąż bardzo dużą rolę w codziennej komunikacji odgrywają dialekty). Pozostawiając z boku kwestie logistyczne, przy wyborze położenia nieruchomości we Włoszech musimy zdecydować, co ma dla nas większe znaczenie: wysoki poziom usług w tym służby zdrowia, sprawność administracji, dostępność infrastruktury i komunikacji miejskiej itp. – wówczas raczej powinniśmy obszar naszych poszukiwań ograniczyć do północy Włoch, czy też spokojny i wolny rytm życia w stylu greckim (słynne „siga – siga”) wraz z ograniczeniami, które on niesie jak np. wolna administracja, niższy poziom usług, słabiej rozbudowana infrastruktura niż na Północy itp. – wówczas możemy śmiało szukać nieruchomości położonych na Południu.
Wrażenie „dreptania w miejscu”
Często klienci, którzy już wybrali interesującą ich nieruchomość we Włoszech żalą się na problemy komunikacyjne z oferentem. Niejednokrotnie słyszę narzekania w stylu „nie odpowiada”, „nie możemy doprosić się o istotne dla nas informacje”, „nie do końca zrozumieliśmy, czy nieruchomość wciąż jest na sprzedaż”. Krótko mówiąc, komunikacji brakuje zarówno ciągłości jak i jasności. Nie biorąc w obronę włoskich oferentów, należy zwrócić uwagę na kilka aspektów: po umieszczeniu ogłoszeń na na ogólnodostępnych portalach, częste telefony są na porządku dziennym – nie każdy oferent chce odbierać telefony o zagranicznych numerach – zwłaszcza w dobie wszechobecnego phishingu. Druga kwestia – nie wszyscy włoscy oferenci posługują się w dostatecznym stopniu językiem angielskim. Niektórzy z nich wolą zdecydowanie włoskich kupujących właśnie ze względu na brak bariery językowej i konieczności tłumaczenia – w obcym języku – często dość zawiłych szczegółów dotyczących stanu nieruchomości jak i warunków potencjalnej transakcji. Tym bardziej, aby uniknąć „dreptania w miejscu”, warto zwrócić się do włoskojęzycznego eksperta, który podczas krótkiego wywiadu telefonicznego szybko i sprawnie pozyska podstawowe informacje, takie jak: status ogłoszenia (czy aktualne czy nie), możliwość negocjacji ceny, wysokość ewentualnej prowizji pośrednika, adekwatność opisu zamieszczonego w ogłoszeniu czy też ewentualne inne okoliczności związane z nieruchomością mogące rzutować na transakcję zakupu. Taki szybki wywiad często pozwala zaoszczędzić niemiłych niespodzianek, np. informacji o sprzedaży upatrzonej przez nas nieruchomości innemu potencjalnemu, lokalnemu nabywcy, którego jedyną przewagą była szybkość w komunikacji.
Czy cenę zakupu nieruchomości we Włoszech można negocjować?
Oczywiście, że cenę ofertową warto – a czasem nawet należy – negocjować. Wszystko oczywiście zależy od okoliczności i indywidualnego przypadku. Dobrym argumentem w negocjacjach jest zawsze konieczność przeprowadzenia remontu nieruchomości – w istocie spora część mieszkań/domów wystawianych na włoskich portalach jest dziedziczona lub też należy do leciwych właścicieli, a w konsekwencji często wymaga remontu. Oczywiście przy negocjacjach ceny z Włochami dobrze jest zachować zdrowy rozsądek – obniżenie ceny ofertowej o 5% czy 10% nie jest niczym nadzwyczajnym i mieści się ono w granicach dobrego zwyczaju handlowego, natomiast żądanie obniżenia ceny np. o 30%, bez obiektywnego uzasadnienia, może zostać odczytane przez włoskiego właściciela jako brak zainteresowania nieruchomością, a jedynie chęć zrobienia udanego biznesu. Zwyczajowo, jeśli transakcja odbywa się przez pośrednika, może być on dobrym źródłem informacji o możliwości przystania właściciela na obniżenie ceny i możliwej wysokości bonifikaty. Przy ocenie wartości rynkowej danej nieruchomości należy pamiętać, że Włosi nie przeliczają ceny nieruchomości na metry kwadratowe, tak jak ma to miejsce w Polsce. Stąd też trudno odpowiedzieć na pytanie, ile kosztuję metr kwadratowy mieszkania w Mediolanie czy Rzymie, gdyż zawsze we włoskich aktach notarialnych sprzedaży nieruchomości zastrzega się, że dana nieruchomość sprzedawana jest jako całość bez wskazywania ceny za metr kwadratowy.
Weryfikacja formalno – prawna nieruchomości
Jeśli wybraliśmy już nieruchomość we Włoszech, która nas interesuje, osobiście ją obejrzeliśmy i spełnia ona nasze oczekiwania zaś cena ofertowa jest dla nas akceptowalna lub też pozyskaliśmy wiedzę o możliwości jej negocjacji, warto – zanim złożymy formalną ofertę zakupu nieruchomości – zweryfikować jej stan formalno – prawny. W pierwszej kolejności weryfikacji należy poddać księgę wieczystą (wł. visura catastale), przyjmując założenie, że nieruchomość ma założoną księgę wieczystą (przy nabyciu nieruchomości na rynku wtórnym jest to oczywiście konieczność). Na tym etapie należy przede wszystkim zweryfikować, czy:
- oferenci są jednocześnie właścicielami nieruchomości ujawnionymi we włoskiej księdze wieczystej;
- czy oferenci to osoby fizyczne czy też prawne (ma to kolosalne znaczenie przy opodatkowaniu transakcji tzw. podatkiem rejestrowym kalkulowanym na podstawie wartości podatkowej nieruchomości po stawce 9% czy też 10% VAT-em kalkulowanym od ceny transakcyjnej – więcej o sposobie opodatkowania transakcji zakupu nieruchomości we Włoszech przeczytasz tutaj https://nowatkowski.pl/podatki-oplaty-przy-zakupie-nieruchomosci-we-wloszech/);
- czy adres nieruchomości ujawniony w księdze wieczystej jest tożsamy z adresem faktycznym;
- powierzchnia ujawniona w księdze wieczystej.

Włochy to niepowtarzalne widoki, ale też dość złożone procedury administracyjne.
Oczywiście przed podjęciem wszelkich zobowiązań ze strony kupującego (umowa przedwstępna i zadatek) wskazane jest także pozyskanie tzw. księgi hipotecznej (wł. ispezione ipotecaria). Dokument taki bez większych problemów może pozyskać notariusz na stronie włoskiego urzędu skarbowego. Wskazuje on – wg stanu na dany dzień – czy dana nieruchomość obciążona jest np. hipoteką, prawami na rzecz osób trzecich, ograniczeniami w dysponowaniu nieruchomością. Co istotne system jest zorganizowany w oparciu o dane osobowe, tj. ujawnia ewentualne obciążenia przypisane do danej osoby, czytaj właściciela nieruchomości na danym obszarze, nie zaś bezpośrednio do nieruchomości. W konsekwencji, aby znaleźć interesujące nas dane, należy znać dane właścicieli nieruchomości, niezależnie czy jest to osoba fizyczna czy prawna. Nawet jeśli taka weryfikacja ujawnia obciążenia na nieruchomości lub ich brak na dany dzień – nie ma więc całkowitej gwarancji, że w tzw. międzyczasie, czyli w przedziale czasowym od daty zawarcia umowy przedwstępnej do dnia zawarcia aktu notarialnego takowe się nie pojawią, daje jednak wiedzę o dotychczasowej historii nieruchomości i pozwala ze znacznie większym komfortem przystąpić do złożenia oferty. Niezależnie od zapewnień oferenta czy też pośrednika odnośnie braku obciążeń na nieruchomości w każdym przypadku rekomendowane jest pozyskanie księgi hipotecznej przed dokonaniem jakichkolwiek ruchów pieniężnych (wpłata zadatku).
Umowa przedwstępna zakupu nieruchomości we Włoszech
Po pozytywnej weryfikacji stanu formalno – prawnego nieruchomości, można przystąpić do zawarcia umowy przedwstępnej. Co istotne we Włoszech umowa taka ma postać formalnej propozycji zakupu (wł. proposta d’acquisto), która sporządzana jest w formie pisma prywatnego. Umowa taka zawiera podstawowe informacje takie jak:
- dane osobowe sprzedającego i kupującego, jeśli sprzedającym jest osoba prawna – jej dane firmowe;
- cena oferowana przez kupującego;
- termin ważności złożonej propozycji;
- termin zawarcia umowy przyrzeczonej (aktu notarialnego przenoszącego własność);
- sposób i termin zapłaty zadatku.
Istotne jest to, że propozycja zakupu opiera się na przepisach włoskiego kodeksu cywilnego. Stanowi ona zobowiązanie dla kupującego w momencie jej złożenia, tj. kupujący zobowiązuje się dotrzymać jej warunków – chodzi głównie o proponowaną cenę – przez dany okres czasu, zwykle 10-14 dni kalendarzowych. Propozycja zakupu nie zobowiązuje w żaden sposób sprzedającego, który może ją przyjąć – we wskazanym przez kupującego terminie – lub też odrzucić. Chociaż we włoskich przepisach kodeksu cywilnego regulujących propozycję zakupu można znaleźć pewne analogie do polskich przepisów – jak chociażby kwestię zadatku w przypadku wycofania się z umowy jednej ze stron (art. 1385 włoskiego k.c. mówi w istocie, że jeśli kupujący odstąpi od umowy, wpłacony zadatek przepada, jeśli zaś odstąpi od niej odbiorca zadatku, czyli sprzedający, druga strona ma prawo dochodzić zwrotu zadatku w jego dwukrotnej wielkości), warto poddać treść umowy analizie prawnej.
Wybór notariusza
Analogicznie jak ma to miejsce w Polsce również we Włoszech prawo wyboru notariusza przysługuje kupującemu, jako że to on ponosi koszty sporządzenia aktu notarialnego. Oczywiście można również skorzystać z notariusza rekomendowanego przez sprzedającego/pośrednika, ale najlepszą praktyką jest zwrócenie się do przynajmniej trzech kancelarii notarialnych w celu otrzymania kilku ofert, porównania ich poziomu cenowego i wybór najlepszej dla nas oferty. Istotna uwaga – różnica pomiędzy ofertami włoskich kancelarii notarialnych może dochodzić do kilku tysięcy euro. Wybór notariusza powinien być przemyślany – jeśli zlecimy danemu notariuszowi rozpoczęcia prac nad aktem notarialnym, po czym wycofamy się ze zlecenia (np. znajdziemy tańszego notariusza), pierwotnie wybrany notariusz może sobie zastrzec zapłatę części ustalonego wynagrodzenia, nawet jeśli finalnie to nie on sporządzi akt notarialny. I tutaj dochodzimy do kluczowego pytania: Ile właściwie kosztuje notariusz we Włoszech? Na koszt notariusza we Włoszech ma wpływ kilka składowych:
- honorarium notariusza: zwyczajowo mieści się ono w widełkach 2500 – 3000 euro;
- podatek katastralny i hipoteczny: 50 euro za każdy z podatków, razem 100 euro;
- opłata za depozyt notarialny ceny sprzedaży (wyjaśnienie, czym jest depozyt notarialny znajduje się poniżej): 500 – 1000 euro;
- podatek rejestrowy, odpowiednik polskiego PCC: zależny od dochodu katastralnego nieruchomości wskazanego w księdze wieczystej (o zasadzie kalkulacji podatku rejestrowego we Włoszech przeczytaj tutaj: https://nowatkowski.pl/podatki-oplaty-przy-zakupie-nieruchomosci-we-wloszech/).
Przy kalkulacji kosztów notarialnych we Włoszech warto również wiedzieć, że wynagrodzenie notariusza podlega 22% stawce podatku VAT.
Czym jest depozyt notarialny we Włoszech i czy warto z niego skorzystać?
Przy zakupie nieruchomości we Włoszech cena sprzedaży powinna znaleźć się na koncie bankowym sprzedającego w dniu aktu. W praktyce, dla kupującego z Polski, oznacza to konieczność dokonania przelewu przynajmniej na 2-3 dni robocze przez ustaloną datą aktu notarialnego. Jako że zapłata ceny przed aktem notarialnym zawsze niesie ze sobą ryzyko – koniec końców nigdy nie można wykluczyć możliwości, że do zawarcia umowy nie dojdzie lub też, bardziej konkretnego zagrożenia, że w chwili wpisania nowych właścicieli do księgi wieczystej zostaną w niej ujawnione wcześniej istniejące wpisy (np. hipoteka czy zastaw ustanowiony na nieruchomości, prawa osób trzecich lub ograniczenia w dysponowaniu ją), włoski ustawodawca ustanowił ustawą nr 147 z dn. 23 grudnia 2013 r. instytucję depozytu notarialnego. Jego mechanizm działania jest następujący: kupujący wpłaca cenę sprzedaży nie bezpośrednio na konto sprzedającego, ale na specjalne dedykowane konto notarialne. Notariusz zwalnia depozyt w chwili, gdy spełnione zostaną określone warunki ustalone w umowie, tj.: w chwili podpisania umowy w formie aktu notarialnego (rozwiązanie mniej zabezpieczające kupującego) lub też w chwili ujawnienia umowy sprzedaży (wł. trascrizione) i nowego właściciela w kompetentnych terytorialnie rejestrach nieruchomości (rozwiązanie bardziej zabezpieczające interes kupującego). Odpowiedź na pytanie czy warto skorzystać z depozytu notarialnego we Włoszech nasuwa się sama: oczywiście, że tak. Przede wszystkim w razie jakichkolwiek sporów pomiędzy stronami umowy, środki wpłacone przez kupującego zabezpieczone są na depozycie notariusza. Co istotne instytucję depozytu notarialnego można zastosować również w przypadku wpłaty zadatku – należy tylko pamiętać, że przed dokonaniem wpłaty zadatku polscy kupujący muszą pozyskać włoskie kody podatkowe (wł. codice fiscale). Rozwiązaniem rekomendowanym, które należy wpisać do aktu notarialnego, jest zwolnienie środków przez notariusza dopiero w chwili wpisania aktu i nowego właściciela do włoskiego odpowiednika sądu wieczystoksięgowego.
Akt notarialny
Ostatnim etapem procesu nabycia nieruchomości we Włoszech jest podpisanie umowy przenoszącej własność w formie aktu notarialnego. Aby mogło do niego dojść, kupujący muszą posiadać włoskie kody podatkowe, o które można wystąpić w oddziałach włoskiego Urzędu Skarbowego (wł. Agenzia delle Entrate). Postępowanie to jest dość proste: wystarczy wypełnić odpowiedni formularz AA4_8 i załączyć kserokopię ważnego dokumentu tożsamości. Urzędy wydają zaświadczenia o nadaniu kodu podatkowego bez zbędnej zwłoki. Jeśli kupujący nie posługują się biegle językiem włoskim, do aktu należy dobrać tłumacza i świadka (czytaj również https://nowatkowski.pl/akt-notarialny-zakupu-nieruchomosci-we-wloszech-wymaga-obecnosci-tlumacza/) Jako że włoski akt notarialny nie należy do prostych lektur i opiera się on na lokalnych, włoskich przepisach, warto zlecić jego analizę zewnętrznemu ekspertowi z kilku powodów:
- wprawdzie notariusz jest urzędnikiem publicznym, to jednak weryfikuje on głównie kompletność dokumentacji z formalnego punktu widzenia, poucza strony umowy, ale z pewnością nie jest jego rolą wprowadzanie zapisów szczególnie zabezpieczających którąś z nich (w naszym przypadku kupującego);
- akt opiera się na gruncie prawa włoskiego, które dla kupujących pochodzących z Polski nie jest znane;
- na końcu dokumentu, po dokonaniu przez notariusza odpowiednich pouczeń stron umowy, każdy akt zawiera klauzulę, że obie strony umowy w pełni go zrozumiały i przyjęły bez żadnych zastrzeżeń czy wyjątków. Ten ostatni zapis oznacza, że stawający z Polski nie może post-factum kwestionować zapisów aktu, powoływać się na brak znajomości języka czy też lokalnego prawa.
Z powyższych powodów, pamiętając również, że nabycie nieruchomości to nie tylko przyjęcie korzyści z niej płynących, ale również wszelkich zobowiązań z nią związanych, warto powierzyć analizę treści aktu niezależnemu ekspertowi.
Wsparcie przy nabyciu nieruchomości we Włoszech
Jestem tłumaczem przysięgłym włoskiego od 2010 r. Znam nie tylko język, ale włoskie zwyczaje, realia i doskonale orientuję się w przepisach prawa administracyjnego. Na zlecenie oferuję wsparcie przy:
- poszukiwaniu nieruchomości we Włoszech;
- weryfikacji jest stanu rzeczywistego i prawnego;
- złożeniu oferty zakupu nieruchomości, zawarciu umowy przedwstępnej i końcowej.
Jeśli masz pytania odnośnie nabycia nieruchomości we Włoszech:
biuro@nowatkowski.pl
Tel. (+48) 600 715 198