Jakie dokumenty są potrzebne do uzyskania stypendium we Włoszech i czym jest ISEE?

Czym jest ISEE?

Po otrzymaniu wpisu na listę studentów we Włoszech studenci pochodzący z Polski często mogą spotkać się z pojęciem ISEE, najczęściej w powiązaniu z potencjalnym stypendium lub obniżeniem opłat za studia, które student może uzyskać. W niniejszym artykule chciałbym odpowiedzieć na kilka podstawowych pytań, tj. czym jest ISEE i jaka jest jego funkcja, w jaki sposób student pochodzący z Polski może wykazać wysokość ISEE przed włoską uczelnią i jakie dokumenty są do tego niezbędne.

ISEE, w dosłownym tłumaczeniu wskaźnik ekwiwalentnej sytuacji ekonomicznej, to nic innego jak jednostkowy dochód gospodarstwa domowego. We Włoszech służy on głównie lokalnemu odpowiednikowi rodzimego ZUS-u do określenia, czy danemu obywatelowi przysługują zasiłki, zapomogi, dodatki itp. przewidziane dla obywateli spełniających określone kryterium dochodowe. Co istotne również włoskie uczelnie wyższe przy ocenie, czy danemu studentowi przysługuje prawo do niższych opłat za studia lub też stypendium kierują się tym kryterium. O ile sposób określenia wysokości ISEE dla obywatela Włoch jest jasny i dokładnie sprecyzowany, o tyle dla studenta pochodzącego z zagranicy, w naszym przypadku z Polski, stanowi on niejednokrotnie nie lada wyzwanie. Uzyskać go można w jednym z Ośrodków Pomocy Podatkowej (wł. CAF), które obecne są na terenie całych Włoch, w przypadku studentów zagranicznych przyjmuje on nazwę ISEE parificato. Zanim wybierzemy oddział CAF, w którym będziemy chcieli złożyć wniosek o wydanie ISEE parificato, warto zweryfikować, czy posiada on podpisaną umowę z naszą uczelnią. We Włoszech w istocie część uczelni zawiera umowy (wł. convenzioni) z wybranymi CAF-ami, do których można zwrócić się, przedkładając odpowiednią dokumentację, z wnioskiem o wydanie ISEE parificato.

Kiedy student z Polski musi udokumentować ISEE we Włoszech?

Student z Polski musi udokumentować we Włoszech dochód nie tylko swój, ale także członków swojej rodziny w przypadku, w którym nie spełni on jednocześnie dwóch poniższych warunków:

• zamieszkuje on poza domem rodzinnym w Polsce od przynajmniej dwóch lat, licząc od daty złożenia pierwszego wniosku o wpisanie na listę studentów, a miejsce zamieszkania studenta nie stanowi własności jego lub też członka jego rodziny – zanim więc rozpoczniemy dokumentowanie ISEE członków rodziny studenta, należy zweryfikować, czy adres zamieszkania studenta we Włoszech jest inny niż adres rodzinny od przynajmniej dwóch lat;
• uzyskał on samodzielnie dochody w odpowiedniej wysokości zapewniające utrzymanie – wg stanu na rok 2026 r. dochody te muszą wynosić przynajmniej 9.000 euro.

Jeśli choć jeden z powyższych warunków nie zostanie spełniony, student musi udokumentować sytuację dochodową swojej rodziny.

Jakie dokumenty przedstawić i co tłumaczyć?

Tak jak pisałem powyżej ISEE parificato dotyczy przede wszystkim studentów z Polski, którzy muszą wykazać przed włoską uczelnią sytuację majątkową nie tylko własną, ale przede wszystkim rodziny mieszkającej w Polsce. I tutaj pojawia się zasadnicze pytanie: jakie dokumenty pozyskane w Polsce dokumentują we Włoszech sytuację majątkową rodziny studenta? Próbując odpowiedzieć na to pytanie, wyjść należy od kryterium, jakie stosuje ISEE parificato do oceny sytuacji majątkowej: otóż zgodnie z ustawą do oceny wysokości dochodu członka gospodarstwa domowego bierze się pod uwagę – w przypadku studenta pochodzącego z zagranicy – sumę dochodów uzyskanych zagranicą jak i 20% majątku tamże posiadanego. Jeśli chodzi o dokumenty, na podstawie których włoska uczelnia określa wysokość dochodu członka gospodarstwa domowego są to:

• skład rodziny studenta, czyli ilość członków rodziny studenta, którzy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, w tym ich imiona, nazwiska, data urodzenia i stopień pokrewieństwa pomiędzy poszczególnymi członkami gospodarstwa domowego. Dokumentem, który możemy pozyskać w polskiej administracji państwowej i który określa skład rodziny studenta jest: zaświadczenie o meldunku wydawane przez urząd miasta, które wskazuje dane osób zameldowanych pod danym adresem lub też zaświadczenie PESEL EL/Z/3, które można pozyskać online. Istotna jest też weryfikacja – zanim wystąpimy do polskiego urzędu o wydanie zaświadczenia o zameldowaniu czy też zaświadczenia PESEL EL/Z/3, czy CAF akredytowany przez daną uczelnię wymaga, aby oryginalny dokument posiadał apostille czy też nie. W tym pierwszym przypadku musimy pamiętać, że nie można pozyskać apostille pod dokumentem opatrzonym kwalifikowanym podpisem elektronicznym jak PESEL EL/Z/3 ani też pod dokumentem o zameldowaniu wydanym przez urząd miasta, jeśli dokument ten nie jest opatrzony okrągłą pieczęcią tuszową urzędu. Jeśli przykładowo polski urząd miasta nie chce wydać zaświadczenia o zameldowaniu opatrzonego okrągłą pieczęcią tuszową (wiadomo polskie urzędy też często nie ułatwiają życia tzw. petentom), rozwiązaniem może być złożenie tzw. oświadczenia o składzie rodziny, pod którym podpisy poświadczy polski notariusz, a następnie uwierzytelnienie pieczęci notariusza w sądzie i uzyskanie pieczęci apostille. Droga nieco dłuższa, ale dająca gwarancję, że żaden włoski CAF nie odrzuci nam tak przygotowanego dokumentu;
• dochód uzyskany w danym roku podatkowym przez każdego członka rodziny: najlepszym sposobem jest przedstawienie zeznania podatkowego za dany rok podatkowy, oczywiście w stosunku do członków gospodarstwa domowego, którzy uzyskują dochody (np. rodzice studenta przebywającego we Włoszech). Sposobem na oszczędność na kosztach tłumaczenia może być pozyskanie zaświadczenia ZAS-DF, oczywiście pod warunkiem że dochody członków gospodarstwa domowego podlegają podatkowi dochodowemu od osób fizycznych. Tutaj również należy zwrócić uwagę, w jakiej formie dokument zostaje wydany. Jeśli zostanie on opatrzony kwalifikowanym podpisem elektronicznym, a nie tuszową pieczęcią okrągłą, musimy pamiętać o braku możliwości uzyskania pod dokumentem elektronicznym pieczęci apostille. Nie należy też zapomnieć o fakcie, że zaświadczenie o dochodach lub o ich braku należy przedstawić dla wszystkich członków gospodarstwa domowego, którzy ukończyli 18 rok życia. Jeśli dany członek gospodarstwa domowego w danym roku podatkowych nie osiągnął żadnych dochodów, musi to również zostać odpowiednio udokumentowane (np. poprzez zaświadczenie ZAS-DF o braku dochodów w danym roku podatkowym);
• wszelkie nieruchomości posiadane przez rodzinę studenta: najlepszym i najprostszym sposobem jest przedstawienie odpisu z księgi wieczystej. W księdze wieczystej wykazany jest metraż nieruchomości, który stanowi główne kryterium stosowane przy ocenie wartości nieruchomości. Wprawdzie polska księga wieczysta nie określa wysokości tzw. dochodu podatkowego (wł. rendita catastale) nieruchomości, ale wartość nieruchomości może zostać określona na podstawie innych danych, jak np. metraż;
• jeśli rodzina studenta mieszkająca w Polsce nie jest właścicielem zamieszkiwanej nieruchomości, ale np. wynajmuje mieszkanie/dom, należałoby przedstawić umowę najmu tejże nieruchomości, z której będzie wynikała wysokość rocznych kosztów wynajmu.
• rachunki bieżące, depozyty bankowe, papiery wartościowe itp.  – tutaj najprostszym rozwiązaniem jest przedstawienie  wyciągu bankowego, z którego wynikać będzie saldo na koniec roku jak i salda miesięczne.

Do jakiego roku powinny odnosić się dokumenty potwierdzające ISEE parificato?

Istotną dla studenta informacją jest okres, do jakiego powinny odnosić się dokumenty potwierdzające sytuację dochodową studenta i jego rodziny. Pamiętać należy, że konieczne jest udokumentowanie dochodów i sytuacji majątkowej w odniesieniu nie do roku bezpośrednio poprzedzającego rok złożenia wniosku, ale jeszcze do roku poprzedniego. I tak przykładowo: jeśli składamy wniosek w 2026 roku, przedmiotowe dokumenty dochodowo majątkowe powinny odnosić się do roku 2024.

We Włoszech pomoc w przygotowaniu dokumentów niezbędnych do określenia wysokości ISEE parificato oferują oddziały CAF (wł. Centro di Assistenza Fiscale), które są obecne na terenie całych Włoch. Są to w istocie podmioty prywatne, które m.in. świadczą usługi wsparcia podatkowego. Należy jednak mieć świadomość, że pracownicy CAF nie zawsze są należycie przeszkoleni i posiadają odpowiednią wiedzę, aby udzielić wiarygodnych informacji odnośnie dokumentacji pochodzącej z zagranicy, w naszym przypadku z Polski. Ponadto nie wszystkie oddziały CAF zajmują się rozpatrywaniem wniosków o wydanie ISEE parificato.

 

 

Zanim wybierzemy odpowiedni CAF, warto zweryfikować podstawowe informacje tj.:

• czy dany oddział ma podpisaną umowę z naszą uczelnią. A jeśli takiej umowy nie podpisał, to czy uczelnia zaakceptuje zaświadczenie ISEE parificato przez niego wydane;
• czy dany oddział przyjmuje wnioski wyłącznie składane osobiście czy dopuszcza też złożenie wniosku online;
• czy dany oddział wymaga legalizacji apostille pod oryginałami.

Czy konieczne jest uzyskanie apostille pod oryginałami dokumentów do wniosku o wydanie ISEE parificato?

I tutaj dochodzimy do dość istotnej kwestii: czy oryginały dokumentów, które pozyskamy z polskich urzędów dla celów pozyskania ISEE parificato, jak np. zaświadczenia o osiągniętych dochodach czy też wyciągi z księgi wieczystej należy opatrzyć pieczęcią apostille?

Większość CAF-ów w tym zakresie stosuje zwolnienie z legalizacji dla dokumentów pochodzących z Unii Europejskiej na podstawie Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1191 z dnia 6 lipca 2016r. W istocie art. 4 rozporządzenia wskazuje:

„Artykuł 4

Zwolnienie z legalizacji i podobnej czynności

Dokumenty urzędowe objęte niniejszym rozporządzeniem oraz ich kopie poświadczone za zgodność z oryginałem zwalnia się z wszelkich form legalizacji i podobnej czynności.”

Przy czym w art. 3 punkt 4 rozporządzenia wyjaśniona zostaje definicja „podobnej czynności”:

„4) „podobna czynność” oznacza dołączenie apostille przewidzianej w konwencji o apostille;”

Niestety rozporządzenie odnosi się jedynie do określonej grupy dokumentów urzędowych poświadczających m.in. stan cywilny, zdolność do zawarcia małżeństwa, urodzenie itp. W grupie tej nie zostały wymienione dokumenty urzędowe poświadczające wysokość dochodów czy też posiadanie nieruchomości. Stąd też nie wszystkie włoskie Ośrodki Pomocy Podatkowej CAF stosują się do rozporządzenia i niezależnie żądają opatrzenia oryginałów pieczęcią apostille. Stąd też dobrą praktyką jest wcześniejsza weryfikacja we właściwym CAF-ie, czy dla dokumentów źródłowych wymaga on klauzuli apostille. Odpowiedź na to pytanie będzie determinowało również formę dokumentów, które powinny zostać wydane przez polskie urzędy (obecność okrągłych pieczęci tuszowych – w przypadku obowiązku opatrzenia oryginałów w apostille, brak takiej konieczności – jeśli dany CAF stosuje zwolnienie z legalizacji  dokumentów urzędowych pochodzących z UE).

Czy tłumaczenia sporządzone przez polskiego tłumacza przysięgłego są wystarczające w celu uzyskania ISEE parificato?

Odpowiedź na to pytanie jest dość prosta i wynika z przepisów unijnych. Tak, tłumaczenia przysięgłe sporządzone przez polskiego tłumacza przysięgłego są ważne przy złożeniu wniosku o uzyskanie ISEE parificato i wynika to bezpośrednio z Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1191 z dnia 6 lipca 2016r. De facto art. 6 ustęp 2 rozporządzenia wskazuje:

„2. Uwierzytelnione tłumaczenie sporządzone przez osobę posiadającą kwalifikacje do jego sporządzenia zgodnie z prawem jednego z państw członkowskich jest przyjmowane we wszystkich państwach członkowskich.”

Warto również, aby zoptymalizować koszty tłumaczeń, ograniczyć się do tzw. wyciągów z zeznań podatkowych PIT, tj. przetłumaczyć dane identyfikacyjne podatnika, wypełnione rubryki dot. przychodów, kosztów uzyskania przychodu czy zastosowanych odpisów podatkowych czy też, o czym pisałem już powyżej, pozyskać z Urzędu Skarbowego zaświadczenia o dochodach ZAS-DF, których treść jest zdecydowanie krótsza od rozbudowanej treści zeznań podatkowych. Wreszcie należy wiedzieć, że włoskie organy przy określaniu wysokości ISEE parificato wymagają przedstawienia dochodów, które w dokumentach źródłowych wykazane są w PLN – w euro. Tłumacz przysięgły – który w przekładzie na włoski zobowiązany jest wiernie oddać treść oryginału – nie może w tłumaczeniu dokonywać kalkulacji pomiędzy dwiema walutami. Najlepszym rozwiązaniem kwestii różnicy walutowej jest złożenie oświadczenia podpisanego przez samego wnioskodawcę, czyli studenta lub też księgowego, który przygotował zeznania podatkowe, ze wskazaniem ekwiwalentu w euro wartości pierwotnie wykazanych w PLN w dokumentach źródłowych, wg oficjalnego kursu NBP na dany dzień, np. na ostatni dzień roku, do którego dokumenty się odnoszą.

Usługa tłumaczenia i legalizacji dokumentów

Przygotowanie dokumentacji do wniosku o wydanie ISEE parificato jest dość złożonym procesem, zwłaszcza dla młodej osoby, która rozpoczyna studia we Włoszech, nie zna jeszcze wystarczająco dobrze języka, a przede wszystkim zawiłości włoskiej machiny biurokratycznej. Na zlecenie oferuję wsparcie przy:

• Kontakcie z włoską uczelnią w celu zdefiniowania dokumentacji wymaganej dla celów wydania ISEE parificato i określenia ośrodków CAF akredytowanych przez uczelnię;
• Kontakcie z włoskim Ośrodkiem Pomocy Podatkowego CAF w celu określenia sposobu złożenia wniosku i wymaganej do niego dokumentacji;
• Sporządzeniu tłumaczeń przysięgłych i legalizacji dokumentów.

Wykonuję tłumaczenia przysięgłe oryginalnych dokumentów oraz na zlecenie legalizuję dokumenty źródłowe i tłumaczenia w Ministerstwie Spraw Zagranicznych. Jestem tłumaczem przysięgłym, który zdeponował wzór podpisu i pieczęci w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, stąd też moje tłumaczenie może uzyskać pieczęć legalizacyjną tzw. apostille. Na zlecenie mogę pomóc w skompletowaniu dokumentów niezbędnych do wykazania ISEE parificato jak również w kontakcie z CAF w celu identyfikacji wymaganych dokumentów oraz formy, w jakiej mają one zostać złożone.

Jeśli masz pytania odnośnie dokumentacji niezbędnej do wykazania wskaźnika ISEE parificato przed włoską uczelnią:

biuro@nowatkowski.pl

Tel. (+48) 600 715 198